Aan de Gansstraat en Gruttostraat in Utrecht is een nieuw woongebouw gerealiseerd met 45 studio's en appartementen, nieuwe betaalbare woningen zorgvuldig inpast in de bestaande binnenstad.
Op de hoek van de Gansstraat en Gruttostraat in Utrecht maakte een verzameling verouderde bedrijfspanden en studentenwoningen plaats voor een nieuw woongebouw. In opdracht van Woningfonds Avenue Lumiere en in samenwerking met Vireo Vastgoed ontwierp VOCUS een woongebouw met 45 studio's en appartementen, in de sociale huur, midden huur en vrije sector.
De opgave ging verder dan het toevoegen van woningen. Het was vooral een kans om de stedenbouwkundige kwaliteit van deze locatie te herstellen. De nieuwbouw sluit aan op de vooroorlogse bebouwing en brengt opnieuw samenhang in een straatbeeld dat in de loop der jaren gefragmenteerd was geraakt.
In het gebied rond de Gansstraat lees je de geschiedenis van Utrecht af. Oude en nieuwe bebouwing staan er door elkaar, met nog veel verwijzingen naar de rijke historie. De Gansstraat maakte deel uit van de middeleeuwse voorstad net buiten de Tolsteegpoort. Samen met de Kromme Rijn, de Vaartsche Rijn en de Abstederdijk vormde de Gansstraat aan de zuidkant van de stad vanaf de dertiende eeuw een belangrijk knooppunt van land- en waterwegen. Hier ontstond dan ook al snel een lintbebouwing met woningen, bedrijvigheid, arbeiderswoningen, hoveniershuisjes en vanaf 1929 gesloten bouwblokken met binnentuinen. Vanaf de Tweede Wereldoorlog zijn de binnentuinen opgeofferd voor bedrijvigheid, zoals ook hier bij de Gansstraat. En daarmee is de kwaliteit van de vooroorlogse woonblokken, met collectieve ruimte en groen in de binnentuinen, verloren gegaan.
Aan de Gansstraat is de bebouwing vier lagen hoog, met variatie in kapvorm en daklijn, passend bij de variatie aan panden aan de Gansstraat. In de Gruttostraat zijn twee lagen met een kap, net zoals de vooroorlogse bebouwing van de Watervogelbuurt.
Bij het ontwerp stond de vraag centraal hoe het nieuwe woongebouw kan worden ingepast in de historische omgeving. Tijdens het ontwerpproces is uitgebreid onderzoek gedaan naar de maatverhoudingen, gevelritmiek en detaillering van de omliggende bebouwing. Met handmatige schetsen is gezocht naar de juiste balans tussen samenhang en variatie.
De gevels zijn opgebouwd uit een zorgvuldig samenspel van metselwerk, gevelopeningen, dakranden en dakkapellen. Door subtiele verschillen in gevelindeling en bouwhoogte krijgt ieder deel van het gebouw een eigen karakter. De doorlopende gootlijnen brengen rust en verbinden de verschillende volumes met elkaar. Het resultaat is een eigentijds woongebouw die voortbouwt op de architectonische traditie van de woningen in deze buurt. Hierdoor voegt het zich op een natuurlijke wijze in zijn omgeving.
Het woongebouw kent een grote variatie aan woningtypes variërend van 30 tot 85 m2. Aan de Gruttostraat ligt een langgerekt bouwvolume met compacte studio's aan de straatzijde en appartementen gericht op het binnengebied. Daarboven springt het bouwvolume terug, zodat er aan de zuidzijde ruimte ontstaat voor een leefgalerij.
Een belangrijk onderdeel van het ontwerp is het opnieuw vormgeven van de binnentuin. Waar de oorspronkelijke binnengebieden in de loop der jaren plaatsmaakten voor bedrijvigheid en verharding, ontstaat nu opnieuw ruimte voor groen en verblijf.
Via een onderdoorgang aan de Gruttostraat is de binnentuin bereikbaar. Hier bevindt zich een gezamenlijke groene binnentuin met parkeerplaatsen en fietsenberging voor bewoners. Daarmee wordt de woonkwaliteit voor de nieuwe bewoners vergroot, passend binnen de oorspronkelijke stedenbouwkundige opzet van het bouwblok.
De 45 studio's en appartementen zijn ontworpen volgens de BENG-eisen. De goed geïsoleerde gebouwschil en energiezuinige installaties dragen bij aan een laag energieverbruik en een comfortabel binnenklimaat.
De vergroening van het binnengebied zorgt voor een aangename buitenruimte, biedt ruimte voor waterberging en helpt hittestress te beperken. Zo ontstaat een prettige en klimaatbestendige woonomgeving.
De toekomstige aanpasbaarheid is vanaf het begin meegenomen in het ontwerp. De compacte studio’s hebben een beukmaat van 4 meter. Door om de 8 meter een dragende wand toe te passen, kunnen studio’s relatief eenvoudig worden samengevoegd tot grotere appartementen, zonder ingrijpende constructieve aanpassingen. Zo kan het gebouw inspelen op veranderende woonbehoeften.
Verduurzaming gaat verder dan energiezuinig bouwen. Het gaat ook om ruimte voor groen, een prettige woonomgeving en gebouwen die kunnen meegroeien met veranderende behoeften. Zo dragen we bij aan de woonkwaliteit en toekomstbestendigheid van Utrecht.
Projectdetails
Opdrachtgever:
Woningfonds Avenue Lumiere
Locatie:
Utrecht
Realisatie:
2025-2026
Ontwikkelaar:
Vireo Vastgoed
Bouwbedrijf:
Vink Bouw B.V.
Ontwerp buitenruimte:
Deltavormgroep bv
Fotografie:
Chiel van Diest
Gerelateerde projecten
